कडक उन्हाळ्यातील आठवी लोकसभा निवडणूक

तीव्र उन्हाच्या तडाख्यातील सतरावी लोकसभा निवडणूक ही सातवी लोकसभा निवडणूक असेल, तर सन 2004 पासून सलग चौथ्या वेळा तीव्र उन्हाळ्यात लोकसभा निवडणूक पार पडत आहे. 2004 मध्ये 20 एप्रिल ते 10 मे काळात, 2009 मध्ये 16 एप्रिल ते 13 मे या काळात, 2014 मध्ये 7 एप्रिल ते 12 मे या काळात निवडणुका पार पडल्या. तर यंदा 11 एप्रिल ते 19 मे दरम्यान लोकसभा निवडणूक पार पडत आहेत.

देशात सतरावी लोकसभा निवडणूक पार पडत आहे. हवामान खात्याने वर्तविलेल्या अंदाजानुसार उष्म्याच्या लाटेची शक्यता आहे. असे झाल्यास सतरावी लोभसभा निवडणूक ही उन्हाच्या तडाख्यात पार पडणारी आठवी लोकसभा निवडणूक ठरेल

गेल्या वर्षी लोकसभा निवडणुका 7 एप्रिल ते 12 मे या कालावधीत पार पडल्या, तर यंदा 11 एप्रिल ते 19 मे दरम्यान मतदान होणार आहे. गेल्या वर्षी गारपीट आणि वादळी पावसानंतर कडक उन्हाच्या तडाख्यात मतदान पार पडले. त्याचप्रमाणेच यंदाही राज्यातील पुणे, सातारा, सोलापूर, सांगली व येवला या भागात नुकताच गारपिटीसह वादळी पाऊस झाला आहे. राज्यात बर्‍याचशा ठिकाणी ढगाळ, पावसाळी व गरमीचे वातावरण आहे. हवामान खात्याने उष्म्याची लाट येण्याचा अंदाजही वर्तविला आहे. त्यामुळे यंदाही तीव्र उन्ह्याच्या तडाख्यात लोकसभा निवडणूक पार पडण्याची शक्यता आहे.

उन्हाळा आणि पाणीटंचाईच्या काळात होऊ घातलेली 17 व्या लोकसभेची निवडणूक ही आठवी आहे. यापूर्वी लोकसभेच्या सात निवडणुका भर उन्हाळ्यात झाल्या आहेत. यावर्षी मार्चच्या पहिल्या आठवड्यापासून तपमानाने उच्चांक गाठला आहे. मार्चमध्ये सरासरी तपमानाने 40 अंश सेल्सिअस इतका उच्चांक गाठला, तर एप्रिल महिन्यात प्रसंगी तपमानाने चाळीशी पार केली.

पाणीटंचाई पाहता उन्हाळ्यापूर्वीच ग्रामीण भागात गावे व वाड्यांमध्ये टँकरने पाणीपुरवठा करण्यास सुरुवात झाली होती. फेब्रुवारी महिन्यात टँकरने शंभरी गाठली होती. मार्च अखेरपर्यंत टँकरची संख्या पावणे दोनशे झाली तर, एप्रिल महिन्यात टँकरची संख्या द्विशतक पार करीत आहे. उन्हाचा तडाखा बघता एप्रिलमध्ये उन्ह चांगलेच तपणार असल्याची चिन्हे असून त्याचा मतदानावर परिणाम होण्याची शक्यता आहे.

तीव्र उन्हात झालेल्या निवडणुका
गेल्या काही वर्षांत लोकसभेच्या निवडणुका या भर उन्हाळ्यात झाल्यामुळे त्याचा मतदानावर परिणाम झाल्याचे दिसून येते. 1971 मध्ये पाचव्या लोकसभेसाठी झालेली निवडणूक 1 ते 10 मार्च या काळात झाली. 1977 ची निवडणूक 16 ते 20 मार्च या काळात झाली. 1991 ची सार्वत्रिक निवडणूक भर उन्हाळ्यात म्हणजे 20 मे ते 15 जून या काळात झाली. त्यानंतर 1996 मध्ये झालेल्या निवडणुकाही भर उन्हाळ्यात होत्या. या निवडणुका 27 एप्रिल ते 30 मे या काळात घेण्यात आल्या होत्या. 2004 मध्येही 20 एप्रिल ते 10 मे या काळात निवडणुका घेण्यात आल्या. 2009 मध्ये 16 एप्रिल ते 13 मे या काळात, तर 2014 मध्ये 7 एप्रिल ते 12 मे या काळात तीव्र उन्हाळ्यात निवडणुका पार पडल्या. तीव्र उन्हाच्या तडाख्यामुळे मतदारांना भर उन्हात मतदान केंद्रांवर जाऊन मतदान करावे लागले होते.

जिल्ह्यातील परिस्थिती
सतराव्या लोकसभेसाठी निवडणूक आयोगाने जाहीर केलेल्या कार्यक्रमानुसार 11 एप्रिल ते 19 मेदरम्यान मतदान होणार आहे. देशभरात गुरुवार दि. 11 एप्रिल रोजी मतदानाचा पहिला टप्पा पार पडला. राज्यात चार टप्प्यांत मतदान होणार असून नाशिक व दिंडोरी मतदारसंघात 29 एप्रिल रोजी मतदान होणार आहे. तेव्हा जिल्ह्यातील मतदानदेखील तीव्र उन्हात पार पडणार आहे.
मार्चमध्ये तपमानाने चाळिशी पार केली असल्यामुळे उमेदवार आणि कार्यकर्त्यांना उकाड्यामळे फिरणे कठीण झाले. त्यातच दोन दिवसांपासून झालेल्या पावसाळी वातावरणामुळे निवडणुकीच्या प्रचारात अडथळे निर्माण होत आहेत. दि. 2 ते 9 एप्रिल काळात अर्ज दाखल करण्याची प्रक्रियादेखील उन्हाच्या तडाख्यातच पार पडली. उन्हामुळे मतदार मतदानासाठी कसे बाहेर पडतील याची चिंता उमेदवार आणि त्यांच्या कार्यकर्त्यांना लागली आहे.

उन्हापासून बचावासाठी व्यवस्था
गेल्या दोन वर्षांच्या तुलनेत मतदान केंद्रांवर उन्हापासून बचाव करण्यासाठी योग्य सुविधा उपलब्ध नव्हत्या; मात्र यंदा उन्हापासून बचाव करण्यासाठी सर्व मतादान केंद्रांवर पिण्याच्या पाण्याची व्यवस्था, तंबू ठोकणार आहेत. त्याचप्रमाणे बीपी अ‍ॅबनॉर्मल होणे, भोवळ येणे, दम लागणे आदी उन्हापासून होणार्‍या त्रासापासून बचाव करण्यासाठी मतदान केंद्रांवर फर्स्ट एड बॉक्स ठेवण्यात आला आहे. त्यात ग्लुकॉन्डी, प्राथमिक चेकअप आदी सुविधा देण्यात येतील. यामुळे मतदारांना दिलासा मिळाला आहे.
गेल्या लोकसभा निवडणुकीत अनेक मतदान केंद्रांवर मंडप टाकण्यात आले नव्हते, त्यामुळे दुपारी 12 नंतर मतदान केंद्रांवरचा मतदानाचा ओघ कमी झाला होता. गेल्या लोकसभा निवडणुकीतदेखील प्रखर उन्हाळा असताना शहर आणि ग्रामीण भागात तंबू ठोकण्यात आले होते.

तृप्ती कानडे - शुक्ल